Gedrag bestuderen
03 Dec

Gedrag bestuderen


Gedrag bestuderen: hoe doe je dat?

Als je een bepaald gedrag wil begrijpen zijn er 2 vragen die je moet stellen. De eerste vraag is “hoe werkt het?”. Dit refereert naar de onderliggende mechanismes die zich voordoen wanneer het gedrag vertoont wordt. Concreet: welke veranderingen vinden plaats in het lichaam?  De tweede vraag die je kan stellen is “waarom gebeurt dit?”. Dit verwijst naar de oorzaak van het gedrag, nl. hoe is dit gedrag ontstaan en wat zijn de triggers, wat zijn de patronen?

De beslissingen  die een dier maakt over zijn gedrag heeft alles te maken met motivatie. Dit is een belangrijke factor om te onderzoeken met oog op gedrag en dierenwelzijn. Veel welzijnproblemen zijn het resultaat van frustratie of de onvoorspelbaarheid van de omgeving. Kennis van de motivatie van een dier, is nodig om dit te herkennen.

De manier waarop een dier leert en zijn gedrag dus aanpast, is een samenwerking tussen enerzijds de invloed van de omgevingsfactoren en anderzijds de genetische informatie waarover een dier beschikt. Bvb: den dier dat niet goed kan zien in het donker, zal ander gedrag vertonen in het duister dan een dier dat wel goed ziet in het donker.

Deze twee vragen zijn steeds aan elkaar gelinkt omdat het gedrag en de biologie van een dier nauw samen gaan. Net zoals fysiologie en anatomie, is gedrag een onderdeel van het algemeen functioneren van een dier.

catmouse1small.jpg

 

Hoe beleven huisdieren de omgeving?

Zicht

Mensen zijn atypische zoogdieren die voornamelijk gebruik maken van hun zicht om de omgeving te interpreteren.  Veel dieren hebben echter een beperkt zicht. Zij kunnen goed ver zien, maar zullen objecten en taferelen van dichtbij niet goed waarnemen.  Bvb: tijdens het spel met je kat, houd je best je pluimpje minstens 1m van hem weg in plaats van dit net voor zijn neus te doen bengelen. De meeste dieren zijn ook kleurenblind en sommige dieren kunnen het verschil niet zien tussen een graten- of een lijnpatroon.

catflehmen1.jpg
Geur

Bij dieren is geur een veel belangrijker zintuig, met geuren kan je immers door te tijd heen communiceren! Zo kan een kater sproeien en zullen alle katten die in dat territorium komen, ook ruiken dat hij daar aanwezig is, ook al is hij fysiek niet te zien.  Een hond heeft wel 300 miljoen receptoren op zijn neus, terwijl dat er bij een mens maar 5 miljoen zijn.

Honden en katten hebben ook een specifieke zone in hun hersenen, net boven de neus, om geuren te ontvangen en interpreteren. Als honden of katten aan iets ruiken en nadien met hun bek open blijven staan,  gebruiken ze hiervoor het vomeronasale orgaan (ook wel orgaan van Jacobson genoemd). Dat gedrag heet “flehmen”.

Gehoor

Ook het gehoor is een belangrijke factor in het gedrag van dieren, zo horen zij lagere en hogere tonen dan mensen. Het kan dus zijn dat een dier overstuur geraakt door een geluid dat wij mensen niet kunnen horen.

Conclusie

Dieren beleven hun omgeving volledig anders dan wij mensen!

Het is dan ook belangrijk dat we ons bewust zijn van het verschil in waarnemen van de omgeving tussen mens en dier om het gedrag correct te kunnen interpreteren.

Bron: BSAVA Chapter 13_Broom and Fraser 2007 Introduction and Concepts